سيوند به روايت 40 چراغ

 

سال 1367
جنگ هشت ساله عراق عليه ايران پايان يافته است. دوراني آغاز شده که بعد از آن دوران سازندگي نام مي گيرد. طرح هاي عمراني که به دليل شرايط ويژه پس از انقلاب و سال هاي جنگ متوقف مانده بوده اند، دوباره از بايگاني ها بيرون کشيده مي شوند. يکي از طرح ها که کارشناسي آن آغاز مي  شود، يک طرح قديمي براي حداث سدي در منطقه سيوند است. کارهاي ابتداي ساخت سد در ميانه دهه پنجاه آغاز مي شود. سد (در جايي که قرار است در آن سال ها ساخته شود) تنها روستاي منطقه را زير آب مي برد اما در مقابل مي تواند در رشد کشاورزي منطقه موثر باشد. به روستائيان مهلت داده مي شود تا منطقه را ترک کنند. آنها به شيراز و مرودشت کوچ مي کنند اما پيش از آن که سد روستا را زيرآب ببرد، سيل انقلاب سدسازان آن سال ها را با خود مي برد.
سال 1371
حالا ديگر عبارت «دوران زندگي» يک عبارت گنگ و ناآشنا نيست، مکرر در مکرر در نشريات به کار  مي رود و از  اکبر هاشمي رفسنجاني که رئيس جمهور وقت است به عنوان نماد آن ياد مي شود. صدها طرح عمراني در دستور کار قرار گرفته است که يکي از آنها همان سد قديمي سيوند است. در جايي نزديک تنگه بلاغي با فاصله اي از طرح سال هاي پيش از انقلاب فاصله اي که باعث مي شود روستا ديگر زيرآب نرود، جايي روي رودخانه پلوار. هاشمي  رفسنجاني کلنگ احداث سد را مي زند. در دفتر سازمان آب منطقه فارس که مجري پروژه ساخت سد به شمار مي رود، صدها صفحه گزارش درباره اين طرح آماده شده است. گزارش هايي که طبق مصوبات سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور همه جوانب را از نظر زمين شناسي، عمران، اقتصاد و آب و هوا مورد نظر قرار داده بود. اما در اين مصوبات هيچ نامي از مسائل مربوط به «ميراث فرهنگي» برده نشده بود و طبيعي بود که هيچ کس به فکرش نمي رسيد که ساخت اين سد ممکن است به آثار تاريخي منطقه آسيب رساند. تنها اثر کشف شده منطقه، پاسارگاد (آرامگاه کوروش کبير) بود که به نظر مي رسيد فاصله 9 کيلومتري اش آن را از گزند پروژه سدسازي مصون دارد.
ويژگي هاي سد سيوند
يک سد خاکي با 57 متر ارتفاع و دويست و پنجاه ميليون مترمکعب گنجايش. سد در شرايط معمولي 11 کيلومتر مربع مساحت دارد که در زمان سيلابي بودن رودخانه پلوار به 15 کيلومتر مربع مي رسد. اگر سد به بهره برداري نهايي برسد 11هزار هکتار زمين منطقه قابل کشت مي شود. هر ساله از مخزن اين سد 100 ميليون مترمکعب آب براي مصارف کشاورزي برداشت مي شود. 40-30 ميليون مترمکعب آن به کشاورزاني داده مي شود که قبلا از آن رودخانه يا چاه هايي که حالا به خشکي نشسته است استفاده مي کرده اند. بقيه آب نيز براي توسعه کشاورزي در روستاهاي پايين دست اختصاص مي يابد.
سال 1376
نخستين نامه نگاري ها با سازمان ميراث فرهنگي صورت مي گيرد. بهانه اين نامه نگاري تصميم مجري پروژه است که مي خواهد زميني را در نزديکي سد براي ساخت بخشي از تاسيسات خود در اختيار بگيرد. کارشناسان سازمان ميراث فرهنگي نيز مي گويند که در آن منطقه محوطه هاي باستاني وجود داشته و بايد با احتياط بيشتري در آن منطقه عمل شود. و چنانکه جلال جامعي مدير برنامه ريزي سازمان آب منطقه فارس ادعا مي کند، سازمان ميراث فرهنگي طي آن سال تا سال 1383 هيچ اطلاعاتي به آنها نداده است که بر اثر ساخت سد تعداد بسيار زيادي محوطه باستاني زيرآب خواهد رفت.
بهار 1383
جمعي از باستان شناسان نسبت به خطراتي که احداث سد سيوند براي آثار باستاني منطقه ايجاد مي کند هشدار مي دهند.NGO   پاسارگاد و پارسه فتيله  اعتراض را بالاتر مي کشد. آرامگاه کوروش کبير اگر چه ممکن است در خطر قرار بگيرد اما بيش از آن منطقه تنگه بلاغي که به نظر مي رسد پر از آثار سفالي عصر هخامنشي باشد، با آبگيري سد زير آب خواهد رفت. پاسارگاد تنها زماني مورد خطر قرار خواهد گرفت که بادهاي موافق بوزند و رطوبت اطراف سد آبآبگيري شده را به روي آن ببرند. اما آثار باستاني منطقه بلاغي چه؟
تابستان همان سال همه در تکاپوي به کرسي نشاندن حرف خود هستند. سازمان ميراث فرهنگي نيز پس از دوازده سال به ميدان مي آيد و نسبت به ادامه طرح اعتراض مي کند. اما عمليات سدسازي همچنان پيش مي رود. جمعي از باستان شناسان به منطقه مي روند. رايزني ها آغاز مي شود اما مسئولان وزارت نيرو و مجريان پروژه اعلام مي کنند که نمي توانند کار را متوقف کنند و بايد طبق قراردادي که دارند، سد را در زمان مقرر براي آبگيري آماده سازند. مسئولان پروژه اعلام مي کنند که کاري از دست آنها برنمي آيد.
زمستان 1383
حالا ديگر نام «سيوند» براي آنهايي که اهل خواندن روزنامه هستند نام آشنايي است و در محافل مختلف (بدون آن که هيچ شناخت درستي وجود داشته باشد) شنيده مي شود که قرار است آرامگاه کوروش زيرآب برود!»
مجري ساخت سد چاره اي ندارد جز آن که براي کمک به باستان شناسان اعلام آمادگي کند. اين «اعلام آمادگي» محدود مي شود به در اختيار گذاشتن اقامتگاه درون تنگه و تامين بخشي از نياز آنها در مورد غذا و وسايل نقليه.» اما مجريان مي گويند هيچ پولي براي انجام عمليات نجات بخشي ندارند و اين بودجه را بايد سازمان ميراث  فرهنگي تقاضا کند.
کارشناسان ايتاليايي، انگليسي، فرانسوي، لهستاني، آلماني، استراليايي و ژاپني براي حضور در عمليات نجات بخشي اعلام آمادگي مي کنند. به غير از استراليايي ها بقيه گروه ها به ايران مي آيند. روزهاي پاياني سال است و تب و تاب انتخابات سال آينده رياست جمهوري کمتر کسي را به فکر نجات سد انداخته  است.
25 اسفند 1383
گروه کارشناسي ايرانيايتاليايي نخستين گروهي است که چيزي فراتر از اشيا» گلي و سنگي پيدا مي کند. آنها به بقاياي معماري دوره هخامنشي دست مي يابند که سبک  معماري اجتماعي مردم آن دوره را آشکار مي کند. اين کشفي مهم است چرا که اطلاعات موجود درباره معماري آن دوره تا پيش از آن محدود مي شد به معماري کاخ ها. اين کشف همان قدر که براي باستان شناسان هيجان انگيز است،

بازگشت

شرمنده مدتی بود سر نزدم اما دیدگاه های شما منا به بازگشت تشویق کرد     راستي چاپ دوباره ي زورنامه ي شرق را به همه ي مردم اعم ز اصلاح طلب و اصول گرا شاد باش ميگم