|
جهان براي مولوي به پا خاست |
حدود يک سال پيش، در اواخر اسفند ماه 1384 بود که با خبر شديم سازمان يونسکو با پيشنهاد دولت ترکيه براي نامگذاري سال 2007 به نام سال مولانا موافقت کرده است. قضيه از اين قرار بود که طبق محاسبات ترکيه سال 2007 با هشتصدمين سال تولد مولانا مصادف مي شد و مزار مولوي هم که در ترکيه قرار دارد و نامگذاري سالي به نام مولانا بهترين شيوه براي جلب توريست به اين کشور محسوب مي شد. اين بود که ترکيه اي ها فرصت را غنيمت شمردند و زودتر از هر کشور ديگري که ادعاي مالکيت اين ميراث معنوي (مولوي) را دارد، آستين همت بالا زدند و مثل تيري در تاريکي اين پيشنهاد را به يونسکو فرستادند و تير به هدف خورد و سال 2007 شد سال مولانا جلال الدين محمد رومي يا به قول افغان ها مولانا جلال الدين محمد بلخي.
وقتي کار به اينجا رسيد، افغانستان و مصر هم بيکار ننشستند و در کنار ترکيه و نه چندان همگام با آن، بودجه هايي را به برگزاري مراسم ويژه در سال مولوي اختصاص دادند. اين بود که ارديبهشت ماه سال 1385، سازمان يونسکو در وب سايت رسمي خود، سه کشور ترکيه، افغانستان و مصر را به عنوان برگزارکنندگان اصلي سال مولوي معرفي کرد و ايران، سرزمين مادري مولانا و ميراث دار اشعار او که تمامي آنها به زبان فارسي سروده شده اند، از اين افتخار بي نصيب ماند. تقريباً همزمان با اطلاعيه سازمان يونسکو در معرفي برگزارکنندگان اصلي سال مولانا، کلمن بارکس، شاعر آمريکايي که اشعار کلاسيک مولوي را به شعر نوي آمريکايي برگردانده و برگردان او از اين اشعار در ده سال اخير يکي از پرفروش ترين کتاب هاي شعر در آمريکا بوده است به همراه استاد خود، رابرت بلاي از سوي دانشگاه تهران به ايران دعوت شد تا دکتراي افتخاري زبان و ادبيات فارسي اين دانشگاه رابه خاطر معرفي گسترده مولوي در آمريکا دريافت کند. اين دو شاعر آمريکايي به ايران آمدند، مدرک دکتراي افتخاري به بارکس اعطا شد و با اين عمل به موقع دانشگاه تهران هياهوي رسانه هاي کشور در اعتراض به دولت براي بي اعتنايي به بزرگداشت مولوي در سال مولوي اندکي فرو نشست.
اما آيا اعطاي يک مدرک دکتراي افتخاري به مولوي شناس آمريکايي مي توانست در مقابل بودجه هاي کلاني که سه برگزارکننده اصلي سال مولوي و به ويژه ترکيه به بزرگداشت مولوي اختصاص داده بودند، امري مهم تلقي شود و اصلاً در ميان برنامه هاي متنوعي که در سراسر جهان به مناسبت اين سال برگزار مي شد، به چشم بيايد؟
مولوي در ترکيه
اواخر ارديبهشت ماه سال 1385 بود که نشريات ترکيه خبري را منتشر کردند که در مطبوعات ايران سر و صداي زيادي به پا کرد. خبر از اين قرار بود که شهرداري قونيه (شهري که مزار مولانا در آن قرار دارد) قصد دارد ترجمه مثنوي معنوي را به 20 زبان زنده دنيا تا پايان سال 2006 منتشر کند. اين سؤال پيش آمد که چرا ترکيه؟ و مگر متن اصلي مثنوي معنوي به زبان فارسي نيست؟ اما ترکيه در اين زمينه پيش قدم شد و مثنوي معنوي را از ترجمه ترکي آن به 20 زبان زنده دنيا برگرداند و يک بار ديگر ثابت کرد که سال مولوي مي تواند به معناي سال ترکيه باشد.
اين تنها قدمي نبود که کشور ترکيه براي تبليغ خود در سال مولوي برداشت؛ اين کشور را بي هيچ ترديدي مي توان پُربرنامه ترين کشور براي سال مولوي دانست که اين برنامه ها از مشارکت ترکيه با هاليوود در ساخت يک فيلم سينمايي و يک انيميشن درباره مولوي گرفته تا برگزاري همايش هاي مختلف مولوي پژوهي، تورهاي موسيقي عرفاني در سراسر جهان و حتي نمايش لباس هاي مُد مولانا را شامل مي شود.
يکي از پر هزينه ترين برنامه هاي ترکيه در سال مولانا، راهي کردن قطاري به نام "قطار مولانا" از ترکيه به اروپا است. مرکز هنرهاي نمايشي قونيه پروژه اي چهار ميليون دلاري را با عنوان "قطار فرهنگي عشق و بردباري مولانا" تعريف کرده است تا از طريق آن به ترويج انديشه مولانا و معرفي مکان هاي ديدني ترکيه در اروپا بپردازد. بر اساس اين پروژه، هم مولانا و هم کشور ترکيه از طريق موزه ها، عکس ها، نمايشگاه هاي چند رسانه اي، مراسم سماع و کنسرت هاي اشعار مولانا در ايستگاه هايي که اين قطار در سراسر اروپا در آن توقف مي کند، معرفي مي شوند. اين قطار شامل 14 واگن است، از 17 کشور اروپايي عبور مي کند و در 11 کشور مستقر مي شود. در اين واگن ها حتي غذايي نيز با عنوان "غذاي مولوي" سِرو مي شود و آواي ني همراه با نور چراغ هاي پيه سوز در آنها يادآور فضاي دوران مولوي است.
ادامه مطلب